Ιφιγένεια ΤζελαήΗ πανανθρώπινη ανάγκη να αποδίδονται φαινόμενα της καθημερινής ζωής μέσω της τέχνης είναι κάτι συχνό και , κατ’ εμέ, πολύ ελκυστικό. Έτσι λοιπόν, όταν ξεκίνησα να μαθαίνω περισσότερα πράγματα για τον κόσμο της κυβερνοψυχολογίας, το μυαλό μου έκανε συνειρμούς με διάφορες ταινίες, που κάτι σαν να ήθελαν να μας πουν. Το παράδοξο είναι πως η πρώτη μου τέτοια σκέψη ήταν ένα έργο του 1997. Μιλάω για το Perfect Blue. Πώς γίνεται η ιαπωνική anime ταινία του Satoshi Kon ,που βγήκε πριν από μια 20ετία σχεδόν, να μας παραπέμπει στην κυβερνοψυχολογία, και συγκεκριμένα στο βαθύ κόσμο των παρακοινωνικών σχέσεων; Σήμερα λοιπόν θα προσπαθήσω να εντοπίσω και να μεταδώσω τα θέματα που αυτή θίγει, ελπίζοντας πως στο τέλος θα δοθεί απάντηση στην ερώτηση “ναι, αλλά γιατί το Perfect Blue;”
Η anime ταινία Perfect Blue διηγείται την ιστορία της Mima, το πιο αγαπημένο μέλος ενός ποπ συγκροτήματος, η οποία αποφασίζει να αφήσει τη μουσική της καριέρα και να γίνει ηθοποιός. Η απόφαση αυτή παίρνεται σε συνεννόηση με τους δυο μάνατζερ της, και το αν έρχεται σε πλήρη συμφωνία με την ίδια λίγη σημασία έχει. Η Mima έχει ήδη πάρει ρόλο σε τηλεοπτική σειρά και το μέλλον της φαντάζει λαμπρό. Την άποψη όμως αυτή δεν συμμερίζεται μεγάλο μέρος του πιστού κοινού της Mima, της ποπ σταρ.
Χαρακτηριστικά, η ταινία ακολουθεί τον πιο φανατικό θαυμαστή από το κοινό της, έναν άντρα με το όνομα Mamoru (αλλά επίσης αυτοαποκαλούμενο ως Me-Mania!). Ο μυστήριος αυτός χαρακτήρας παρευρίσκεται σε κάθε στιγμή της Mima και την παρακολουθεί από μακριά. Η πρωταγωνίστρια έχει αλληλεπιδράσει μαζί του σε ορισμένες στιγμές με ανεπαίσθητο τρόπο, ως τραγουδίστρια της οποίας τα μάτια πέφτουν τυχαία πάνω στο θαυμαστή εν ώρα συναυλίας, αλλά για τον Me-Mania οι στιγμές αυτές ερμηνεύονται μάλλον διαφορετικά.
Την ίδια περίοδο, η Mima βιώνει σημαντικές αλλαγές στην καριέρα της και κατά συνέπεια στην ταυτότητα της. Κάπου εκεί ανακαλύπτει την ύπαρξη ενός διαδικτυακού blog με τον τίτλο “Mima’s room”. Στην αρχή η πληροφορία αυτή φαντάζει χαριτωμένη, πρώτον από τον τρόπο που εισάγεται στην ταινία (η μάνατζερ της πρέπει να εξηγήσει, τόσο για την κατανόηση της πρωταγωνίστριας όσο και του θεατή τι σημαίνει ιστολόγιο) και δεύτερον, από τον κολακευτικό χαρακτήρα που θεωρεί η Mima ότι έχει μια τέτοια πρωτοβουλία. Σύντομα όμως ανακαλύπτει ότι το blog αυτό είναι στην πραγματικότητα ένα ημερολόγιο που καταγραφεί την καθημερινότητα και τις σκέψεις της με απόλυτη ακρίβεια. Από την ώρα που συνειδητοποιεί πως η κάθε της κίνηση παρακολουθείται και καταγράφεται, πέφτει σε ένα σκοτεινό μονοπάτι φόβου, κρίσης ταυτότητας και τέλος, σύγχυσης του πραγματικού με το φαντασιακό.
Κρύβεται ο Me-Mania πίσω από την δημιουργία του “Mima’s room”; Δεν θα το αποκαλύψω εγώ, αλλά η ίδια η ταινία για όποιον ενδιαφέρεται να τη δει. Σημασία στην προκειμένη έχει πως ο φανατικός θαυμαστής διαβάζει ανελλιπώς στο διαδίκτυο για την Mima, νιώθει ότι την ξέρει απόλυτα και οι δικές του ψυχικές περιπέτειες ίσως επιβαρύνονται από την “πρόσβαση ” που πιστεύει πως έχει αποκτήσει στη ζωή της αγαπημένης του μέσα από το ίντερνετ.
Από τα παραπάνω ενδεχομένως να αναδύεται ένα ακόμη ερώτημα: είναι τα fan pages επικίνδυνα για το δημόσιο πρόσωπο που αφορούν; Θεωρώ πως με κάθε μέσο, έτσι και στο διαδίκτυο, υπάρχει μια εν δυνάμει σκοτεινή πλευρά. Και για κάποιους λόγους, θέμα για μια άλλη συζήτηση, μία ιστορία μπορεί να γίνει πιο ενδιαφέρουσα όταν επικεντρώνεται σε αυτή την τροπή. Φυσικά λοιπόν και δεν υποστηρίζω ούτε εγώ ούτε το Perfect blue κάτι τέτοιο με την εξιστόρηση της οδύνης της Mima. Η ταινία αυτή επομένως δεν δαιμονοποίησε τα ψηφιακά μέσα, αλλά επέλεξε να μας μιλήσει για τις πιο μυστήριες πτυχές της εικόνας εαυτού πιάνοντας τον παλμό του καιρού που άλλαζε με έναν πρωτοποριακό τρόπο. Ενέταξε τη διάσταση του Διαδικτύου στην πλοκή. Ακόμα και παρακολουθώντας κάνεις την ταινία σήμερα νιώθει το αναδυόμενο ενδιαφέρον του τότε κόσμου για τη γνωριμία με τα ψηφιακά περιβάλλοντα. Αυτό άλλωστε φάνηκε και στην επιρροή που άσκησε το Perfect Blue στο σύνολό του μετέπειτα, εμπνέοντας ιστορικές ταινίες όπως το Black Swan και το Inception. Απαντώντας τελικά στην αρχική ερώτηση, γιατί σκέφτηκα πρώτα την ταινία αυτή, μάλλον τώρα ξέρουμε. Άφησε νωρίς σημαντικό στίγμα για μια θεματική που έμελλε να απασχολήσει αργότερα τον κινηματογράφο, αλλά κυρίως την επιστήμη μας.
Βιβλιογραφία:
Νικολέττα Παναγιωτοπούλου
Ηλίας Τολιάδης
