Αντώνης Μάριος ΠαΠαγιώτηςΟ εκδότης του «Πτολεμαίου» και του «Εορδαϊκού Παλμού», συνιδρυτής του “True Story Radio“, Αντώνης Πουγαρίδης, συνομιλεί με τον Αντώνη Μάριο ΠαΠαγιώτη στο Cyberscope για την πρόκληση της ψηφιακής μετάβασης, την αξιοπιστία της πληροφόρησης και τις προοπτικές της τοπικής δημοσιογραφίας στην εποχή των αλγορίθμων και της ενημερωτικής κόπωσης.
(Το πλήρες βιογραφικό του Α. Πουγαρίδη
παρατίθεται στο τέλος της συνέντευξης)
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις και ευκαιρίες που αντιμετωπίσατε κατά την ψηφιακή μετάβαση της εφημερίδας «Πτολεμαίος» και τη δημιουργία του e-ptolemeos.gr; Πώς έχει αλλάξει η σχέση του κοινού με την τοπική ενημέρωση και ποιοι είναι οι βασικοί μηχανισμοί διατήρησης της αξιοπιστίας στην εποχή της ψηφιακής πληροφόρησης;
Η εφημερίδα ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ παρά το ότι ιδρύθηκε σχετικά πρόσφατα (1995), έκανε σε «βρεφική ηλικία» την ψηφιακή μετάβαση. Παράλληλα με την καθημερινή έκδοση, από το 2001 λειτουργεί συστηματικά το E-PTOLEMEOS.GR, ο πρώτος ειδησεογραφικός ιστότοπος (newsportal) στη Δυτική Μακεδονία, όπως τουλάχιστον ορίζουμε σήμερα την έννοια του newsportal.
Οι μεγαλύτερες προκλήσεις ήταν η μη μείωση του κοινού στο οποίο απευθυνόμαστε, καθώς οι αναγνώστες σταδιακά όδευαν προς τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ, και φυσικά η αναπλήρωση των μειωμένων εσόδων που προέκυπτε από την μείωση των πωλήσεων. Η αναπλήρωση αυτή θα γίνονταν με έσοδα που θα προέκυπταν από τη διαφήμιση στο Διαδίκτυο των εκατομμυρίων χρηστών που δυνητικά είναι επισκέπτες μας και πελάτες μας.
Η μεγαλύτερη ευκαιρία ήταν η χρήση τεχνολογικών μέσων που διευκολύνουν τη διατήρηση του διαύλου με τον αναγνώστη. Ο λόγος είναι ότι η χρήση αυτών των μέσων, μας επιτρέπει να επικεντρωθούμε στη δουλειά μας, δηλαδή στην παραγωγή πρωτογενούς ειδησεογραφικού περιεχομένου.
Η μεγάλη αλλαγή είναι το γεγονός ότι πλέον στους Δυτικομακεδόνες, δεν απευθύνονται μόνο τα ΜΜΕ της Δυτικής Μακεδονίας (και κάποιες εφημερίδες εθνικής εμβέλειας), αλλά εκατομμύρια ιστοσελίδες από όλον τον πλανήτη, πολλά εκ των οποίων αναλώσιμα και αμφιβόλου ποιότητας. Το ότι κάποια ΜΜΕ είναι αναλώσιμα, τους επιτρέπει να μην έχουν σαν πρώτη προτεραιότητα την διατήρηση της αξιοπιστίας τους. Για το λόγο αυτό, παρατηρείται πλέον και στην επαρχία, το φαινόμενο να ανοιγοκλείνουν ιστοσελίδες που επιτελούν τον… σκοπό τους και νομοτελειακά χάνουν την αξιοπιστία τους. Μοναδικός μηχανισμός διατήρησης της αξιοπιστίας στην εποχή της ψηφιακής πληροφόρησης, είναι η διασταύρωση της πληροφορίας, βήμα που συνήθως παραλείπεται ή «θυσιάζεται» σε όφελος της ταχύτητας μετάδοσης του μηνύματος.
Οι αλγόριθμοι των διαδικτυακών πλατφορμών καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο που προβάλλεται στους χρήστες, ενισχύοντας τη δημιουργία ιδεολογικά ομοιογενών κοινοτήτων (echo chambers). Σε ποιο βαθμό πιστεύετε ότι η αλγοριθμική ρύθμιση της πληροφορίας έχει επηρεάσει τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης στη Δυτική Μακεδονία και την πολιτική δυναμική της περιοχής;
Όπως και σε όλο τον κόσμο, ο πληθυσμός και οι συνήθειες του ομογενοποιούνται με τη συστηματική προβολή συγκεκριμένου και επιλεγμένου περιεχομένου. Στη Δυτική Μακεδονία που είναι μακριά από τα κέντρα λήψης των αποφάσεων, που είναι η μοναδική ελληνική περιφέρεια χωρίς θάλασσα και τουρισμό, αλλά και αναπτυξιακά μονοκαλλιεργημένη, οι εν λόγω αλγόριθμοι την κάνουν όλο και πιο εσωστρεφή. Ενδεχομένως οι πολίτες να μην λαμβάνουν τα μηνύματα που μπορεί να λάβει ο μέσος Έλληνας και αυτό τους περιθωριοποιεί. Ίσως, εσωτερικά να συσπειρώνει τον κόσμο αυτή η απομόνωση, αλλά σε κάθε περίπτωση έχει συνολικά αρνητικό πρόσημο.
Η διαρκής έκθεση σε ειδήσεις μέσω ψηφιακών πλατφορμών μπορεί να οδηγήσει σε ενημερωτική κόπωση (news fatigue), άγχος ή ακόμα και δυσπιστία απέναντι στα μέσα ενημέρωσης. Έχετε παρατηρήσει τέτοια φαινόμενα στο κοινό σας και πώς μπορεί η τοπική δημοσιογραφία να συμβάλει στην ψυχολογική ανθεκτικότητα των πολιτών απέναντι στη συνεχή ροή πληροφοριών;
Ναι φυσικά. Ειδικά όταν η επικαιρότητα είναι αρνητικά φορτισμένη, είναι δυστυχώς φυσιολογικό να συμβαίνει. Στη Δυτική Μακεδονία, η επικαιρότητα μιλά για την Απολιγνιτοποίηση και αμφισβητεί τη Δίκαιη Μετάβαση. Άρα, ο τεράστιος όγκος πληροφορίας που αφορά τα παραπάνω, με τεχνικούς μάλιστα όρους, δημιουργεί πρόβλημα το οποίο είναι ορατό στην καθημερινή συναναστροφή με το αναγνωστικό κοινό μας. Σε σημείο τέτοιο, που απορρίπτουν ακόμα και τους φορείς των μηνυμάτων που είναι τα Μέσα Ενημέρωσης.
Πώς διαχειρίζεστε την πρόκληση της παραπληροφόρησης και των ψευδών ειδήσεων στη δημοσιογραφική κάλυψη της Δυτικής Μακεδονίας; Υπάρχουν στρατηγικές που ακολουθείτε για την επαλήθευση των πληροφοριών και την αποφυγή της διάδοσης ψευδών ειδήσεων;
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις, κατά τη γνώμη μας. Προσπαθούμε, πριν δημοσιεύσουμε κάτι, να το έχουμε διασταυρώσει από επίσημα χείλη ή να έχουμε στα χέρια μας σχετικά τεκμήρια. Επίσης, σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειοψηφία των περιφερειακών ΜΜΕ, δεν φιλοξενούμε ανώνυμες και ανυπόγραφες καταγγελίες.
Το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων έχει προκαλέσει σημαντικές κοινωνικοοικονομικές αλλαγές στην Πτολεμαΐδα. Πώς έχει επηρεαστεί ο ψηφιακός δημόσιος λόγος γύρω από το θέμα; Σε ποιο βαθμό τα social media διαμορφώνουν την αντίληψη του κοινού και πώς επηρεάζουν τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια συζήτηση για το ενεργειακό μέλλον της περιοχής;
Όπως έγινε αντιληπτό και στις απαντήσεις μου παραπάνω, η απολιγνιτοποίηση έχει δαιμονοποιηθεί, δίκαια ή άδικα. Ως αποτέλεσμα του απομονωτισμού, έχει αναπτυχθεί η ρητορική ότι «έχουν βάλει στόχο να τελειώσουν την περιοχή» ή «θα τα ξεπουλήσουν όλα στους μεγάλους ομίλους». Από τη μία, η έλλειψη ενημέρωσης, από την άλλη ο λαϊκισμός που εξυπηρετεί τα τοπικά μικροσυμφέροντα, έχουν δημιουργήσει ένα τοξικό κλίμα, το οποίο δεν επιτρέπει στον πολίτη να δει ρεαλιστικά το μέλλον της περιοχής και το κατά πόσο μπορεί να ζήσει και να δημιουργήσει στην περιοχή. Τόσο τα λεγόμενα «καλά χρόνια», όσο και σήμερα, είναι ευθύνη και των Μέσων Ενημέρωσης να αποτυπώσουν την πραγματική κατάσταση, ώστε οι αναγνώστες τους να είναι αντικειμενικά ενημερωμένοι πολίτες. Και για να κάνουμε και την αυτοκριτική μας, μπορεί κανείς να πει πως τα ΜΜΕ έπρεπε να πουν στους Δυτικομακεδόνες, ότι τα χρυσά χρόνια του λιγνίτη κάποτε θα τελείωναν.
Ως ραδιοφωνικός παραγωγός, πώς συνδυάζετε την παραδοσιακή μορφή της ραδιοφωνικής ενημέρωσης με τις σύγχρονες ψηφιακές τάσεις επικοινωνίας; Υπάρχει διαφορά στη συμπεριφορά των ακροατών όσον αφορά την εμπλοκή τους μέσω διαδικτυακών σχολίων και social media;
Το 2023, αντιλαμβανόμενοι ότι δεν υπάρχει κανένα εν λειτουργία ενημερωτικό ραδιόφωνο σε όλο το Νομό Κοζάνης, αποφασίσαμε να προσπαθήσουμε να καλύψουμε αυτό το κενό, και δημιουργήσαμε το TRUE STORY RADIO με μια παρέα έμπειρων δημοσιογράφων.
Ίσως, λειτουργούσαμε περισσότερο ρομαντικά από ότι έπρεπε, καθώς περιμέναμε να αναβιώσουμε τις δόξες των παλιών ραδιοφωνικών σταθμών. Τελικά δεν ήταν ακριβώς έτσι τα πράγματα, αφού λόγω της υπερπληθώρας ερεθισμάτων, είναι πολύ μικρότερη η διάδραση ακροατών-παραγωγών σε σχέση με παλιότερα.
Κατά τα άλλα, επειδή λόγω των πλατφορμών οι πολίτες έχουν απομακρυνθεί και από το ραδιόφωνο μαζί με τα άλλα παραδοσιακά ΜΜΕ, δοκιμάσαμε να αξιοποιήσουμε τα σύγχρονα ΜΜΕ ώστε να ενισχύσουμε ένα παραδοσιακό: Αναρτούμε σε Youtube, Facebook, Instagram & TikTok, εκατοντάδες συνεντεύξεις από τον αέρα του TrueStory, και με την πολυμεσικότητα ο σταθμός μας κερδίζει ακολούθους, έμμεσα «ακροατές» στα διάφορα επίπεδα.
Σε ποιο βαθμό τα ψηφιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν μεταβάλει την πολιτική συμμετοχή των πολιτών σε τοπικό επίπεδο; Πώς μπορεί η τοπική δημοσιογραφία να λειτουργήσει ως μέσο ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου και όχι ως απλό κανάλι αναπαραγωγής ακραίων αφηγήσεων;
Ένας συνεργάτης της εφημερίδας μας, θέλοντας να απομυθοποιήσει την ισχύ των social media, λέει πως «για να εκλεγείς Βουλευτής στην Α’ Αθήνας πρέπει να έχεις καλά social, αλλά για να εκλεγείς στην Κοζάνη πρέπει να πας πόρτα-πόρτα, να πας στους Φανούς, να πας στα ποντιακά τα καφενεία». Δεν θέλω να είμαι απόλυτος και να συμφωνήσω 100% μαζί του, αλλά η αλήθεια είναι κάπως έτσι.
Η δημοσιογραφία της ανάδειξης των έργων και των προβλημάτων, αλλά και η αρθρογραφία των πιστεύω του υπογράφοντα, σίγουρα διαμορφώνουν τάσεις στην πολιτική ζωή. Βέβαια, όσο ο κόσμος αποστρέφεται τη δημόσια ζωή, τόσο αρνείται να συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο. Συνεπώς, αν και το επίπεδο των γραφομένων ανεβαίνει, ο δημόσιος διάλογος αφορά όλο και λιγότερους συμπολίτες μας.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις και προοπτικές για τη βιωσιμότητα της τοπικής δημοσιογραφίας στην εποχή των μεγάλων τεχνολογικών πλατφορμών και της διαρκούς προσαρμογής στα νέα ψηφιακά μοντέλα ενημέρωσης;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να βρει κανείς έσοδα (πάνω από το τραπέζι) ώστε να συνεχίσουν να είναι βιώσιμες οι θέσεις εργασίας των δημοσιογράφων που παράγουν πρωτογενές περιεχόμενο. Είτε είναι μέσω τοπικής διαφήμισης, είτε μέσω των πλατφορμών, είτε από τα πνευματικά δικαιώματα, είτε ακόμα και από συνδρομές. Ειδικά, το μοντέλο των συνδρομών σε ηλεκτρονικά ΜΜΕ που δειλά-δειλά έρχεται και στην Ελλάδα, θα αποτελέσει τον πιο υγιή τρόπο χρηματοδότησης των Μέσων Ενημέρωσης. Οι προοπτικές και ευκαιρίες ενδεχομένως είναι περιορισμένες για τα ΜΜ, λόγω τεράστιου ανταγωνισμού, από την άλλη όμως είναι τεράστιες για τους δημοσιογράφους, αφού η έλλειψη επαγγελματιών με ψηφιακές δεξιότητες είναι τεράστια. Όπως επίσης, τεράστια είναι και η ανάγκη για πρωτογενές υλικό.
Ο Αντώνης Πουγαρίδης μεγάλωσε στην Πτολεμαΐδα, όπου και επέστρεψε μετά τα εφηβικά και ακαδημαϊκά του ταξίδια. Από παιδί ονειρευόνταν να αξιοποιήσει τα «άσπρα κουτιά» που εμφανίστηκαν την πρώτη δεκαετία της ζωής του, τους προσωπικούς υπολογιστές. Έτσι, μπήκε στο Πολυτεχνείο Κρήτης, όπου σπούδασε ηλεκτρονικός μηχανικός. Η ζωή τα έφερε έτσι ώστε, μέσα από ένα τέτοιο άσπρο κουτί, να ενημερώνει σήμερα χιλιάδες μερικές χιλιάδες άτομα για όσα συμβαίνουν στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Είναι εκδότης των εφημερίδων «Πτολεμαίος» και «Εορδαϊκός Παλμός», διευθυντής του e-ptolemeos.gr, συνιδρυτής του TRUE STORY RADIO (2023), ενώ από το 2019, είναι Αντιπρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Κοζάνης. Από το 2012, διευθύνει την POUGARIDIS MEDIA, μια κάθετη εκδοτική και εκτυπωτική επιχείρηση με έδρα την Πτολεμαΐδα και παρουσία σε όλη την Ελλάδα, η οποία δραστηριοποιείται στην ενημέρωση και παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες εταιρικής επικοινωνίας, σχεδίασης εντύπων, υποστήριξης εκδηλώσεων και σεμιναρίων. 
